Sầu riêng hiện đang được mệnh danh là “vua của các loại trái cây” nhờ giá trị kinh tế vượt trội và tiềm năng xuất khẩu to lớn. Sức hút từ lợi nhuận đã khiến diện tích trồng sầu riêng tại Việt Nam mở rộng nhanh chóng, từ khu vực Tây Nguyên, Đông Nam Bộ cho đến Đồng bằng sông Cửu Long. Tuy nhiên, sầu riêng cũng nổi tiếng là loại cây “khó tính”, đòi hỏi kỹ thuật canh tác khắt khe và sự am hiểu sâu sắc về đặc tính sinh trưởng.
Thực tế cho thấy, rất nhiều bà con nông dân vì chạy theo phong trào hoặc thiếu kinh nghiệm thực tiễn đã mắc phải những sai lầm nghiêm trọng ngay từ giai đoạn kiến thiết cơ bản. Những sai sót này không chỉ làm tăng chi phí đầu tư, tốn kém công sức mà còn để lại hậu quả lâu dài như cây còi cọc, dễ nhiễm bệnh, tuổi thọ vườn cây thấp và năng suất kém. Bài viết dưới đây sẽ phân tích sâu 9 sai lầm phổ biến nhất khi trồng sầu riêng và đưa ra các giải pháp khắc phục triệt để giúp bà con xây dựng một vườn cây khỏe mạnh và bền vững.
1. Không xử lý đất kỹ càng khi chuyển đổi cây trồng
Một trong những nguyên nhân hàng đầu khiến vườn sầu riêng mới trồng bị chết rũ hoặc chậm phát triển chính là việc bỏ qua hoặc làm sơ sài khâu xử lý đất. Đa phần diện tích trồng sầu riêng hiện nay được chuyển đổi từ đất trồng các loại cây công nghiệp lâu năm như cao su, cà phê, hồ tiêu hoặc cây có múi. Đặc điểm chung của những nền đất cũ này là sự tồn dư của rất nhiều mầm bệnh nguy hiểm, đặc biệt là nấm Phytophthora và tuyến trùng hại rễ.
Nếu bà con vội vàng xuống giống ngay mà không có thời gian phơi đất hay xử lý, rễ non của cây sầu riêng sẽ ngay lập tức bị các tác nhân gây hại này tấn công. Tuyến trùng sẽ đục vào rễ, tạo ra các vết thương hở, từ đó nấm bệnh xâm nhập gây thối rễ, vàng lá.
Giải pháp:
Trước khi xuống giống, bà con cần tiến hành cày xới để đất tơi xốp và phơi đất để tiêu diệt bớt mầm bệnh nhờ ánh nắng mặt trời. Việc sử dụng vôi nông nghiệp là bắt buộc để nâng độ pH, khử chua và sát khuẩn đất. Sau khi rải vôi khoảng 15 đến 20 ngày, bà con cần bổ sung lượng lớn phân hữu cơ vi sinh, đặc biệt là các dòng có chứa nấm đối kháng Trichoderma hoặc xạ khuẩn. Việc này giúp tái tạo hệ vi sinh vật có lợi, tạo ra một “hàng rào bảo vệ” tự nhiên cho bộ rễ cây con sau này.
2. Lựa chọn cây giống trôi nổi, kém chất lượng
Giống cây được xem là yếu tố cốt lõi quyết định đến 50% sự thành bại của vụ mùa. Tuy nhiên, vì ham rẻ hoặc thiếu thông tin, nhiều nhà vườn đã chọn mua cây giống trôi nổi, không rõ nguồn gốc xuất xứ. Những cây giống này thường tiềm ẩn rủi ro mang mầm bệnh từ vườn ươm, mắt ghép yếu, hoặc bộ rễ đã bị tổn thương, xoắn rễ do lưu bầu quá lâu.
Một cây giống kém chất lượng sẽ có sức đề kháng yếu, khả năng quang hợp kém và rất khó phục hồi dù được chăm sóc kỹ lưỡng. Điều này dẫn đến tình trạng vườn cây phát triển không đồng đều, cây to cây nhỏ (hiện tượng “vườn cây da beo”), gây khó khăn rất lớn cho việc chăm sóc đồng loạt sau này.
Giải pháp:
Bà con nên tìm đến các trại giống uy tín, có giấy phép và cam kết bảo hành rõ ràng. Tiêu chuẩn của một cây giống tốt bao gồm: thân cây mập mạp, thẳng, không có vết sâu bệnh; bo ghép dính chắc, láng mịn; bộ lá xanh đậm, dày, không bị quăn queo hay dị hình. Đặc biệt, bà con cần kiểm tra bộ rễ, đảm bảo rễ cái thẳng, nhiều rễ tơ và không bị bó rễ trong bầu.
3. Mật độ trồng quá dày vì tham năng suất
Tâm lý muốn tận dụng tối đa diện tích đất để thu được nhiều trái đã khiến nhiều nhà vườn trồng sầu riêng với mật độ quá dày. Tuy nhiên, sầu riêng là loại cây thân gỗ lớn, tán rộng và ưa sáng. Việc trồng quá dày sẽ dẫn đến sự cạnh tranh gay gắt về dinh dưỡng và ánh sáng giữa các cây.
Khi các tán cây giao nhau quá sớm (giao tán), vườn cây sẽ trở nên rậm rạp, độ ẩm không khí tăng cao nhưng lại thiếu ánh nắng xuyên xuống gốc. Đây là môi trường lý tưởng cho nấm bệnh phát triển, đặc biệt là nấm hồng, thán thư và xì mủ thân. Hơn nữa, mật độ dày khiến cây có xu hướng vươn cao để tìm ánh sáng thay vì phát triển cành quả, làm giảm năng suất thực tế và gây khó khăn cho việc phun thuốc, cắt tỉa hay thu hoạch.
Giải pháp:
Bà con cần tuân thủ khoảng cách trồng hợp lý ngay từ đầu. Khoảng cách lý tưởng thường được khuyến cáo là 8m x 8m hoặc 9m x 9m, tương đương với mật độ khoảng 120 đến 150 cây trên một héc-ta. Khoảng cách này đảm bảo cây có đủ không gian để xòe tán, thân cành cứng cáp và vườn cây luôn thông thoáng, hạn chế sâu bệnh.
4. Trồng xen canh sai đối tượng cây trồng
Mô hình lấy ngắn nuôi dài bằng cách trồng xen canh là hướng đi đúng đắn, nhưng sai lầm nằm ở việc chọn loại cây trồng xen không phù hợp. Nhiều bà con trồng xen mít Thái, chanh dây hoặc các loại cây có múi (cam, quýt, bưởi) sát gốc sầu riêng.
Cây mít có tốc độ sinh trưởng cực nhanh và bộ rễ hút dinh dưỡng rất mạnh, sẽ cạnh tranh trực tiếp khiến sầu riêng bị còi cọc. Trong khi đó, các loại cây có múi và cây họ cà (ớt, cà chua) lại là ký chủ trung gian của nấm Phytophthora và nhiều loại rầy rệp. Việc trồng chung sẽ tạo cầu nối cho dịch bệnh lây lan sang sầu riêng, gây thiệt hại nặng nề.
Giải pháp:
Nếu muốn trồng xen để giữ ẩm đất và có thêm thu nhập ngắn hạn, bà con nên ưu tiên các loại cây họ đậu, rau màu ngắn ngày hoặc cây dược liệu thấp tán. Các loại cây này không cạnh tranh ánh sáng, ít chung ký chủ sâu bệnh, đồng thời rễ cây họ đậu còn giúp cố định đạm, cải tạo đất rất tốt cho sầu riêng. Lưu ý khi trồng xen phải cách gốc sầu riêng ít nhất 1 mét để đảm bảo sự thông thoáng.
5. Trồng quá sâu gây nghẹt rễ và thối cổ rễ
Đây là sai lầm về kỹ thuật trồng phổ biến nhất và cũng gây hại nghiêm trọng nhất, đặc biệt là trong mùa mưa. Nhiều người có thói quen đào hố sâu rồi đặt bầu cây xuống thấp hơn mặt đất tự nhiên với suy nghĩ giúp cây đứng vững và dễ tưới nước. Tuy nhiên, sầu riêng là loại cây rất sợ úng, đặc biệt là vùng cổ rễ (vị trí tiếp giáp giữa thân và rễ).
Việc trồng sâu khiến phần cổ rễ bị vùi lấp dưới đất, khi mưa xuống hoặc tưới nước, đất bùn sẽ bít kín gây thiếu oxy, dẫn đến nghẹt rễ. Môi trường ẩm ướt thường xuyên tại vùng cổ rễ cũng tạo điều kiện thuận lợi cho nấm Phytophthora tấn công gây bệnh thối gốc, xì mủ – căn bệnh nan y khó chữa trị nhất trên cây sầu riêng.
Giải pháp:
Nguyên tắc bất di bất dịch là “trồng nổi”. Khi đặt bầu, bà con phải đảm bảo mặt bầu cây con cao hơn mặt đất ruộng hoặc mặt mô từ 2cm đến 3cm. Đất vun vào gốc phải có độ dốc để thoát nước nhanh sau mưa. Đối với khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, bắt buộc phải lên mô cao. Đối với Tây Nguyên và Đông Nam Bộ, dù đất cao cũng không được trồng âm, phải đắp mô thoải nhẹ để bảo vệ cổ rễ luôn khô ráo.
6. Chủ quan trong việc che nắng và cố định cây con
Cây sầu riêng con khi mới mang từ vườn ươm ra ruộng trồng giống như một đứa trẻ, sức đề kháng còn rất yếu ớt. Bộ lá non mỏng manh rất dễ bị cháy nắng dưới cường độ ánh sáng mạnh, làm mất khả năng quang hợp. Bên cạnh đó, bộ rễ chưa bám sâu vào đất nên rất dễ bị lung lay khi gặp gió lớn.
Nếu không được che chắn và cố định, gió sẽ làm lay gốc, đứt rễ non mới ra. Vết thương tại rễ sẽ là cửa ngõ cho nấm khuẩn xâm nhập. Cây bị động rễ thường có biểu hiện vàng lá, rụng lá, chậm phát triển và tỉ lệ sống thấp.
Giải pháp:
Ngay sau khi trồng, bà con cần cắm cọc tre hoặc gỗ sát thân cây và buộc dây cố định (lưu ý buộc lỏng để không thắt vào thân khi cây lớn) nhằm giúp cây đứng vững trước gió. Đồng thời, cần thiết kế lưới che nắng hoặc trồng cây che bóng tạm thời (như chuối, điền thanh) để giảm bớt cường độ ánh sáng, giúp cây con thích nghi dần với môi trường mới.
7. Chế độ nước tưới và chăm sóc thiếu khoa học
Nước là yếu tố sống còn đối với sầu riêng, nhưng tưới thế nào cho đúng lại là vấn đề nhiều người mắc lỗi. Sai lầm thường gặp là tưới quá nhiều gây ngập úng hoặc để cây quá khô hạn mới tưới khiến cây bị sốc. Một sai lầm phổ biến khác trong việc lắp đặt hệ thống tưới là đặt béc tưới phun trực tiếp vào gốc cây trong thời gian dài. Việc này khiến vùng cổ rễ luôn ẩm ướt, sinh ra nấm bệnh.
Ngoài ra, việc bỏ bê chăm sóc, không thăm vườn thường xuyên trong giai đoạn kiến thiết cơ bản cũng khiến bà con không phát hiện kịp thời các đợt tấn công của sâu rầy, đặc biệt là rầy xanh và nhện đỏ, dẫn đến bộ lá bị tàn phá nặng nề.
Giải pháp:
Cần duy trì độ ẩm đất ổn định, tưới đủ nước nhưng phải thoát nước tốt. Hệ thống béc tưới cần được di chuyển dần ra xa gốc theo độ rộng của tán cây, nhắm vào vùng rễ cám đang phát triển mạnh ở hình chiếu tán lá, giữ cho phần gốc luôn khô ráo. Chế độ chăm sóc cần tuân thủ nguyên tắc “phòng bệnh hơn chữa bệnh”, quản lý chặt chẽ các cơi đọt để bảo vệ bộ lá hoàn hảo.
8. Sử dụng phân chuồng chưa hoai mục
Phân hữu cơ là nguồn dinh dưỡng tuyệt vời, nhưng phân chuồng tươi (phân bò, phân gà, phân dê…) chưa qua xử lý lại là “thuốc độc” đối với sầu riêng. Phân tươi chứa hàm lượng đạm amoni cao gây ngộ độc rễ, cháy rễ tơ. Nguy hiểm hơn, phân tươi chứa rất nhiều nấm bệnh (Fusarium, Phytophthora), vi khuẩn E. coli và ấu trùng sùng đất, tuyến trùng.
Bón phân tươi trực tiếp xuống hố trồng hoặc bón thúc cho cây là cách nhanh nhất để đưa mầm bệnh vào phá hủy bộ rễ sầu riêng, dẫn đến hiện tượng vàng lá thối rễ hàng loạt khó cứu chữa.
Giải pháp:
Tuyệt đối chỉ sử dụng phân hữu cơ đã được ủ hoai mục hoàn toàn. Quá trình ủ phân cần kéo dài ít nhất 3 đến 6 tháng, kết hợp với các chế phẩm sinh học như Trichoderma để phân giải độc tố và tiêu diệt mầm bệnh. Nếu không có điều kiện ủ phân, bà con nên mua các loại phân hữu cơ công nghiệp hoặc hữu cơ vi sinh từ các thương hiệu uy tín để đảm bảo an toàn.
9. Thiếu kiến thức kỹ thuật và quản lý vườn không đồng bộ
Cuối cùng, sai lầm bao trùm lên tất cả là sự thiếu hụt kiến thức kỹ thuật bài bản. Nhiều nhà vườn đầu tư hàng tỷ đồng nhưng lại canh tác theo kiểu “nghe ngóng”, ai chỉ đâu làm đó, không có quy trình chuẩn. Việc áp dụng kỹ thuật chắp vá, lúc dùng thuốc này, lúc đổi phân kia mà không hiểu rõ nguyên lý sinh trưởng của cây khiến vườn cây bị rối loạn sinh lý.
Sự thiếu đồng bộ trong quản lý cũng thể hiện ở việc không kiểm soát được đồng loạt các cơi đọt, khiến sâu bệnh tấn công lai rai quanh năm, tốn kém chi phí thuốc bảo vệ thực vật mà hiệu quả không cao.
Giải pháp:
Trồng sầu riêng là một nghề đòi hỏi sự chuyên nghiệp. Bà con cần chủ động trang bị kiến thức qua các lớp tập huấn khuyến nông, sách báo chuyên ngành hoặc tham quan các mô hình thực tế thành công. Cần xây dựng một quy trình canh tác cụ thể, ghi chép nhật ký nông vụ để theo dõi và đúc kết kinh nghiệm. Hiểu rõ về đất, về cây và về thời tiết sẽ giúp bà con chủ động ứng phó với mọi tình huống.
Trồng sầu riêng là một hành trình dài hơi, đầy thử thách nhưng cũng hứa hẹn những thành quả ngọt ngào nếu đi đúng hướng. Việc nhận diện và tránh xa 9 sai lầm kể trên sẽ giúp bà con nông dân đặt nền móng vững chắc cho vườn cây của mình. Một vườn sầu riêng khỏe mạnh, sạch bệnh ngay từ đầu chính là chìa khóa để tiết kiệm chi phí, nâng cao năng suất và mang lại hiệu quả kinh tế bền vững trong tương lai.
CÔNG TY CỔ PHẦN GENTA – THỤY SĨ
Đồng hành cùng nhà phân phối – Nâng tầm thương hiệu Việt
Chúng tôi là đơn vị chuyên gia công – đóng lô – thiết kế nhãn riêng cho các dòng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật trên toàn quốc. Với hệ thống sản xuất hiện đại, quy trình kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt và đội ngũ kỹ thuật chuyên môn cao, GENTA – THỤY SĨ tự hào mang đến giải pháp sản xuất theo yêu cầu, phù hợp cho đại lý, nhà phân phối, công ty phát triển thương hiệu riêng.
🔹 Thiết kế bao bì, nhãn mác độc quyền – Gia tăng độ nhận diện thương hiệu
🔹 Gia công đa dạng quy cách – Từ chai lọ, bao gói đến thùng lớn theo yêu cầu
🔹 Đáp ứng nhanh – Giao hàng đúng tiến độ – Linh hoạt theo mùa vụ
🔹 Cam kết chất lượng – Giá thành cạnh tranh – Tối ưu cho từng phân khúc thị trường
🔹 Tư vấn chuyên sâu về công thức, bao bì, pháp lý – Hỗ trợ từ A đến Z
Hơn cả một đơn vị gia công, GENTA – THỤY SĨ là đối tác phát triển thương hiệu đáng tin cậy trong lĩnh vực nông nghiệp hiện đại.
📞 Hotline tư vấn: 0919 286 997
🌐 Website: https://gentajsc.com
📍 Địa chỉ nhà máy: Lô D04, Đường số 1, CCN Đức Thuận, KCN Đức Hòa 3, xã Đức Lập, tỉnh Tây Ninh.
